"Men qayerdaman o'zi...kimman...yoki nima"...?    Ayol juda ko'p o'yladi.Oppoq tumandan boshqa narsani ko'rmadi atrofida."Yoki shunchaki tumanmanmi...yoki ruhmi?Bu qanaqa holat bo'ldi.Men mavjudmanmi o'zi?Mavjud bo'lmasam qanday o'ylayapman?"    Ayol juda ko'p o'yladi.Tushunarsiz o'ylar...Chalkash tug'yonlar...Shu onda u qandaydir etni junjiktiradigan sovuqni,namlik va muzdek nimanidir his qildi.Soniyalar ichida mavjud ekanligi haqidagi signal ongiga yashindek uchdi.    -Oyiijoon..,Ooyiii...sizni juda yaxshi ko'ramaan.    Muzdek,tuxtamasdan suv sirg'alayotgan jajji qo'lchalar sochlarini mehr bilan silayverdi.Yuzlab,minglab suv tomchilari chakkillay boshladi.Tomchilar daryoga aylandi...Qizchasining uzun sochlari,jajji qo'lchalari ko'rinib-ko'rinmay po'rtanalar o'zra oqib keta boshladi...    -Boolaaam,bolajooniim...Meni tashlab ketmaaa...   Ayol yana devonaga aylandi.So'ngsiz og...

Mahallenin yeni yetişen gençleri, Hacı İmadeddin Efendi'nin yalnız ismini bilirlerdi. İçlerinde daha yüzünü gören yoktu. Orta yaşlılara gelince, yirmi sene evvel hac dönüşünde yeşile boyanmış kapısından girerken bir defacık onu görebilmişlerdi. Geveze ihtiyarlar, kahvede, sokakta, mescitte, gece toplanmalarında, hayal meyal tanıdıkları çocukluk arkadaşlarının faziletlerini, sofuluğunu anlata anlata bitiremezlerdi. Namı civarda "Kuddise sırrahu" (Allah sırrını mübarek eylesin) diye anılan bu zat, hakikaten canlı bir evliya gibiydi. Geçmiş takva asırlarından âhir zamanın bu günlerine nasılsa kalmış bir zahit sanılırdı. Bu fani dünyadan elini ayağını tamamıyla çekmişti. Yıllar vardı ki, dışarı çıkmak değil hatta evinin ikinci katına bile inmiyordu... En yukarıda sokak üstüne küçük bir odanın içinde gece gündüz, sabah akşam ibadetten başını kaldırmazdı. Yatağı, yerdeki kuru seccadesi; yorganı, sırtındaki eski abasıydı. Pencerelerinin kafesleriyle perdeleri daima inikti. Bu sa...

Bu akşam rüyamda Leyla'yı gördüm Derdini ağlarken yanan bir muma; İpek saçlarını elimle ördüm, Ve bir kemend gibi taktım boynuma Bu akşam rüyamda Leyla'yı gördüm. Leyla...Ela gözlü bir çöl ahusu Saçları bahtından daha siyahtır. Kurmuş diye sevda yolunda pusu Döktüğü gözyaşı, çektiği ahdır. Leyla...Ela gözlü bir çöl ahusu. Bir damla inciydi kirpiklerinde, Aşkın ızdırapla dolu rüyası Bir başka güzellik var kederinde Bir başka alem ki ruhunun yası Sessiz incileşir kirpiklerinde.

Ben ki sessiz, habersiz gönül bağladım size, Şimdi ne zaman dalsam derin gözlerinize, Birdenbire ruhumu çılgın arzular sarar, Atılmak ister gibi karanlık bir denize. Düşündüğüm sizsiniz her gün, her gece şimdi. Bu dünyâda saadet siz demek bence şimdi. Ruhunuz eş olmamış, diyorlar, benim gibi Size yalnız gönlünü veren bir gence şimdi. Aczimi anlasam da yolumdan dönmem geri. Tuttunuz can köşemde hükmedecek bir yeri. Bir kere gözlerime baksanız, anlardınız Sizin için kalbimde canlanan emelleri. Her aşk için, gönlünüz kapanmış bir saraymış; Sevenler, kapısında uzun yılları saymış. Ben de, bunu düşünüp diyordum ki: Allah'ım, Keşke, sizi bu kadar güzel yaratmasaymış.

"Ve yalnızca Rabbine rağbet edip (O'ndan) iste."                                            (El- inşirah, Âyet 8)    Rahmân ve Rahîm olan adına sığınarak Açtım iki elimi : Kor gibi iki yaprak... Bir edep ölçeğinde umutlu ve utangaç, İşte dünya önümde; benim ruhum sana aç. Bu seğriyen ellerle senden seni isterim, Senden seni isterken canımdan çıkar terim. Sana âşık ruhumdur merceği yakan ışık, Gözlerim cemâlini görmeden de kamaşık. Bir mirasyediyim ben iflâsın eşiğinde; Hep sabrım ölçülüyor ihlâs bileşiğinde; Kimim? Kimlik ararken hem güler, hem ağlarım, Yükseklerden dökülen sular gibi çağlarım... Çok tuzlu bir denizim, her ânım med ve cezir, Sana âşık olalı yüreğim kutla esrir. Döşeğim kara toprak, yorganım kara bulut; Ben seninle doluyken vurgun yapamaz kunût. Her insan günah işler, senden saklanır mı sır? Tövbe dilekçesiyle sırttan kalkar bu nasır... Kâinatı yarattın...

Bolaligimda onamning sheʼrlar daftari boʻlardi. Muqovasiga oq atirgulning rasmi yopishtirilgan. Undagi sheʼrlarni tushunmasam-da, koʻpincha daftarni qoʻlimda ushlab oʻtirardim. Sakkiz yashar bolaga unda nimalar yozilganining deyarli ahamiyati boʻlmas, men faqat varaqlardim, qiziqishim sheʼrlarni hijjalab oʻqish va har bir sheʼrga ilova qilingan suratlarni  tomosha qilish bilan cheklanardi, xolos.

Hûh-i bed hûy-i kazâ zann etme nâz eyler bana Bîm-i cândan çeşm-i cellâd-ı niyâz eyler bana Öyle bir ankâ-yı manâyım ki sayda tab’ımı Hâh-ı endîşem hümâ-yı şâhbâz eyler bana Kalbim ol âyine-i vahy-irtisâm-ı aşk kim Tûti-i Cibrîli dest-âmûz-ı râz eyler bana   Çeşm-i âteş pâre ammâ çeşme-i âb-ı hayât La’l-i cân-bahş-ı bütân sûz ü güdâz eyler bana   Gâlibim ol kahramân-tab’ım ki ben rûh-ı Fehîm Havf edip bin dürlü vaz’-ı dil-nüvâz eyler bana 

  Sensin kerim, sensin rahim, Allah sana sundum elim Senden artık yoktur emim, Allah sana sundum elim Ecel geldi vade erdi, bu ömrüm kadehi doldu Kimdir ki içmeden kaldı, Allah sana sundum elim

Akşam yine toplandı derinde... Cânân gülüyor eski yerinde Cânân ki gündüzleri gelmez Akşam görünür havz üzerinde, Mehtâb kemer tâze belinde Üstünde semâ gizli bir örtü Yıldızlar onun güldür elinde...

Meni men istagan o’z suhbatig’a arjumand etmas,  Meni istar kishining suhbatin ko’nglim pisand etmas. Ne bahra topqomen andinki, mendin istagay bahra,  Chu ulkim bahrai andin tilarmen bahramand etmas. Netay huru pari bazminki, qatlim yo hayotimg’a  Ayon ul zahr chashm aylab nixon, bu no’shxand etmas. Kerakmas oy ila kun shaklikim, husnu malohatdin,  Ichim ul chok- chok etmas, tanim ul band- band etmas. Kerak o’z chobuki majnunvashi qotil shiorimkim,  Buzug’ ko’nglimdin o’zga yerga javloni samand etmas. Ko’ngul uz charx zolidin, firibin yemakim, oxir  Ajal sarrishtasidin o’zga bo’ynung’a kamand etmas. Ul oy o’tlug’ yuzun ochsa, Navoiy tegmasun deb ko’z,  Muhabbat tuxmidin o’zga ul o’t uzra sipand etmas. Navoiyning uslubi va she'rlash xususiyatlari bu g'azalda ham ko'rinadi. She'rdagi bosh qator "Meni men istagan o'z suhbatig'a arjumand etmas" deb boshlanadi, bu esa "Meni kim istagan so'zlar bilan muntazam so'hbat etishga izin bermaydi"...

Erzurumlu gelin düştü aklıma Çıkıp yollarıma bakanım oy oy Gözü sürme bilmez eller kınalı Üstünde şimşekler çakanım oy oy

  İnsan bu, su misali, kıvrım kıvrım akar ya; Bir yanda akan benim, öbür yanda Sakarya. Su iner yokuşlardan, hep basamak basamak; Benimse alın yazım, yokuşlarda susamak. Her şey akar, su, tarih, yıldız, insan ve fikir; Oluklar çift; birinden nur akar; birinden kir. Akışta demetlenmiş, büyük, küçük, kâinat; Şu çıkan buluta bak, bu inen suya inat! Fakat Sakarya başka, yokuş mu çıkıyor ne, Kurşundan bir yük binmiş, köpükten gövdesine; Çatlıyor, yırtınıyor yokuşu sökmek için. Hey Sakarya, kim demiş suya vurulmaz perçin? Rabbim isterse, sular büklüm büklüm burulur, Sırtına Sakaryanın, Türk tarihi vurulur. Eyvah, eyvah, Sakaryam, sana mı düştü bu yük? Bu dâva hor, bu dâva öksüz, bu dâva büyük!.. Ne ağır imtihandır, başındaki, Sakarya! Binbir başlı kartalı nasıl taşır kanarya? İnsandır sanıyordum mukaddes yüke hamal. Hamallık ki, sonunda, ne rütbe var, ne de mal, Yalnız acı bir lokma, zehirle pişmiş aştan; Ve ayrılık, anneden, vatandan, arkadaştan. Şimdi dövün Sakarya, dövünmek vakti bu...

Yolda beyazlar allar Kınalıdır ak eller Hanımlar mendil sallar Beyler omuz omuza. Burası Anadolu Dağlar omuz omuza Gidenler toprak oldu Sağlar omuz omuza.

Bütün zevklerini tattım hayatın;  İçkiler tortulu, meyveler buruk;  Bir tat var içimde acıya yakın.  Beden zevklerinden kalan : Yorgunluk...  Nedir düşünceyi tutan havada?  Vücudu toprağa çeken ağırlık?  Bir sonsuz denizde bir küçük ada,  Yelkenler yırtılmış, kürekler kırık.

Ordumuz etti yemin, titredi hak-i zemin Milleti etti emin, açıldı râh-i nevin      Sancağımız şanımız, yüce Türk ünvanımız      Vatan bizim canımız, feda olsun kanımız Terk-i arâm eyledik, neşr-i meram eyledik Cehd-i ikdâm eyledik, Hakk'a kıyâm eyledik      Sancağımız şanımız, yüce Türk ünvanımız      Vatan bizim canımız, feda olsun kanımız Şanlı Türk ahfadıyız, biz vatan evlâdıyız Milletin efradıyız, hürriyet eşhadıyız      Sancağımız şanımız, yüce Türk ünvanımız      Vatan bizim canımız, feda olsun kanımız Tarihleri dolduran, dünyaya karşı duran Düşmanları yıldıran, şanlı Türk ünvanımız      Sancağımız şanımız, yüce Türk ünvanımız      Vatan bizim canımız, feda olsun kanımız

İşçi qız, toхuduğun o divar хalısında Hеyran oldum ürəкdən işlədiyin sənətə, Bir gözəlliк əsəri vеrdin bəşəriyyətə. Böyüкlüyün çoхuna məchul iкən əvvəllər, Vurduğun naхışların, qız, ən bahalısında Mеydana çıхdı bu gün səndəкi böyüк hünər. Qabarlanan o incə, o naziк barmaqların Birinin təəssüflə cəlb еtsə nəzərini, Alqışlar tutacaqdır o baхışın yеrini. İnan кi, qonaqların önünə çıхsa yarın, Хalında rəngi-ruhu solmayan o ulduzlar, Həm sənin, həm ölкənin göylərini yaldızlar. Sən еy Şərqin əməкçi qızı, çırpın, qanadlan! Bürüyəcəк şöhrətin bu sənət mеydanını, Ola bilməz çəкdiyin zəhməti gözdən salan. Birsən sənət yolunda candan кеçən ərlərlə, Mеydana buraхdığın böylə şah əsərlərlə Ucaldırsan ölкəmin şöhrətini, şanını.

Жалаң эле сен жөнүндө ыр жазып, Жан адамга сездирбестен сыр катып. Сени ойлоп кыштын узак түнү өттү, Сени ойлоп жайда кыска таң атып. Салыштырып сага жайдын ак таңын, Сагынамын күндүн ысык аптабын. Саамай чачым агаргыча күтөйүн, Жарык берчи, болуп күйгөн ак шамым. Жол көрсөтчү, үмүтүмдү улачы, Жол улаштай жомогумду сурачы. Терип келип кайрыктарын ободон, Сага деген сезим күүсүн курачы

Uçurumun kenarındayım Hızır Ulu dilber kalesinin burcunda Muhteşem belaya nazır Topuklarım boşluğun avcunda Derin yar adımı çağırır Dikildim parmaklarımın ucunda Bir gamzelik rüzgâr yetecek Ha itti beni, ha itecek Uçurumun kenarındayım Hızır Civan hazır Divan hazır Ferman hazır Kurban hazır

Bir nechta hikoyalar joy olgan ushbu kitobda "Katena" (katta ona) badiiy maktubining eng boshida keltirilishi va yakunidagi "Qizim Toʻmarisga" nomli ikkinchi maktub orasida uzviy bogʻliqlikni mutolaa soʻnggida anglash qiyin emas. Ayol nomiga munosib yashab, soʻnggi manzilga qadar tik, adl keta olgan katta onasi siymosida muallif oʻzining mustahkam ildizini koʻradi. Va tugʻilajak qiziga yozgan maktubida ham oʻzaro ramziylik borligini ta'kidlaydi. 

Dostlar ırmak gibidir Kiminin suyu az, kiminin çok Kiminde elleriniz ıslanır yalnızca Kiminde ruhunuz yıkanır boydan boya