Kumuklar,  veya  Kumuk Türkleri  Dağıstan, Çeçenya ve Kuzey Osetya'nın yerlisi bir Türk halkıdır .  Kuzey Kafkasya'daki Türkler arasında en kalabalık olanlardır.  1930'lara kadar Kuzey Kafkasya halkları arasında Kumukça  lingua franca  olarak kullanılmıştır. Tarih boyunca Kumuk platosu (Kuzey Dağıstan ve Kuzeydoğu Çeçenya), Hazar Denizi sınırındaki topraklar, Kuzey Osetya ve Terek nehri kıyılarına yerleşmişlerdir. Kumukların yerleşim topraklarına ve tarihi devlet oluşumlarına Kumukya (Kumukça:  Къумукъ, Qumuq ) denir. Kumuklar, Kafkasya'da Azerbaycan Türklerinden sonra ikinci en büyük Türkçe konuşan halk, Kuzey Kafkasya'daki en büyük Türk halkı ve Dağıstan'daki üçüncü büyük halktır. Geleneksel yerleşim bölgesi, Dağıstan Cumhuriyeti'nin bugünkü Hasavyurt İlçesi ve Çeçen Cumhuriyeti'nin Gudermes Bölgesi, Hazar Denizi'nin batı kıyısı, Dağıstan'ın etekl...

Eski zamanlardan ve kahramanlardan, gerçekten de yaşanmış gibi bahseden büyük manzum eserlere kahramanlık destanı denir. Kahramanlık destanları çok eski devirlerin inançlarına, yaşayışına, âdetlerine, alışkanlıklarına, ahlâkına, törelerine dayanır ve olayları, tipleri büyük bir mübalâğayla, günümüzde tuhaf görünen bir üslûpla tasvir eder. Kumuklann kahramanlık destanlarının da oldukça eski devirlere dayandığı, tahminen XIII-XIV. yüzyıllara kadar oluştuğu düşünülmektedir. 

Kendi halkının söz sanatını sevmeyen insan yoktur. Folklor, yani, halk şarkıları, masallar, atalarsözleri, hikâyeler ve benzerleri bize büyük bir haz verir. Onlar mutlu günlerde sevincimize parlak güneş gibi neşe katarak gelmiş; üzüntülü günlerde bir akraba gibi, can yoldaşı gibi kalplerimize avuntu olarak gelmiş; onlar aşk ateşinin yürek yaktığı zamanlarda gerçek dost olarak gelmiş. Daha ilk adımımızı bile atmadığımız günlerde annemizin ninnilerinden başlayarak son yolculuğumuza uğurlayan ağıtlara kadar ömrümüze hükmeden, ruhumuzun gıdası olan, halkımızın söz hazinesi folklordur.  Endireylilerin, Erpelilerin, Atlıboyunlularm değişmeli şarkıları, Haydak Kumuklarmın merasim şarkıları, Borağanlılarm mizahı, Ötemişlilerin muzip kargışları; bunların her biri kimi sevindirmemiştir ki!  Sanatın gücünü ve değerini halk, eski zamanlardan beri iyi anlamış. Kumuklar, "Kafiyeli söze engel yok" diye boşuna söylememiş. Zor günler geldiğinde bazıları kılıcım sallar, bazıları ise halkın kah...