Fakir
bir babanın üç oğlu vardı. Büyük oğlunu, dişinden tırnağından arttırarak okumaya
göndermişti. Bunu bir ilim adamı yapacaktı. Küçük oğluna ileride kendi
dükkânını bırakacaktı. Ortanca oğluna gelince, buna verecek hiçbir şey
kalmıyordu. Hatta ona bir ad bile koymamıştı. Önemli olmadığını göstermek
üzere, onu hep "Keloğlan" diye çağırırdı. Böylece, bütün mahalleliler
arasında onun adı "Keloğlan" kalmıştı.
Keloğlan,
henüz yedi yaşında iken ekmeğini elinin emeğiyle kazanmaya başladı. Hamallık,
kahveci yamaklığı, aşçı çıraklığı, satıcılık gibi birçok işlere girdi. Eline
pek az para geçebiliyordu. On iki yaşına kadar türlü sıkıntılar içinde yaşadı.
Bu yaşa girince, kendisine güvenen, tam bir erkek oldu. Artık büyük işlere
girmek, şan kazanmak, büyük bir adam olmak istiyordu.
Keloğlan
ara sıra şiir söylemeye de yeltenir, yanık koşmalar düzerdi. Gönlünün duygularına
bu koşmalarla kanat vermek isterdi. Bir gün, gönlünden böyle bir koşma fırladı:
Burada
sevinç yok, dert çok, keder çok;
İsterim
bir altın yurda varayım;
Talihim,
arayıp bulmadı beni,
Bari
ben gezeyim, onu arayım...
Bu
koşma, Keloğlan'ı verilmiş bir karar karşısında bıraktı: Gurbete çıkmak! O,
nasılsa, şarkı söylerken, kendi haberi olmadan bu kararı vermişti. Her akşam
yalnız kalınca, bu yoldaki koşmaları tekrar eder dururdu:
Diyorlar:
Herkesin nasibi varmış,
Ona
rast gelmedim ben bu toprakta...
Burada
değilse, başka yerdedir,
Gideyim,
arayım onu uzakta.
Keloğlan'ın kalbinde bu uzaklara gitmek, talihini aramak fikri,
ömrünün uzun ve karanlık gecesinde bir şimşek gibi parlamıştı. O, bir gün,
dağarcığına bir kat çamaşır ve biraz ekmekle peynir koydu. Dağarcığını sırtına
bağladı. Sedeften
ayrılan bir inci
gibi, başka yerlerde kısmet bulmak umuduyla doğduğu şehre veda etti. Yaya
olarak, başını aldı, gurbete çıktı.
Meğer
Keloğlan gibi talihini aramaya çıkmış başka çocuklar da varmış. Keloğlan, yolda
giderken birinci gün Orhan'a rast geldi. İkinci gün Turhan'a, üçüncü gün
Tarhan'a rast geldi. Bunlar da Keloğlan gibi dağarcığı omzunda birer küçük macera
düşkünüydüler. Hepsi, öyle on-on iki yaşları arasında bulunan bu dört küçük
serseri, arkadaş oldular. Bunlar nereye gideceklerini
bilmiyorlardı. Gittikleri yerde ne yapacaklarına dair hiçbir kararları yoktu. Fakat
kalpleri kendilerine uzaktan gülümseyen umutlarla doluydu. Bir gün muratlarına
erecekleri ruhlarına gizlice vaat edilmiş gibiydi. Küçücük ruhlarında sarsılmaz
bir imanları vardı. Eski kahramanlar gibi, talihlerine güveniyorlar;
tehlikelere atılmaktan, erkekçesine bir zevk duyuyorlardı.
Keloğlan'la arkadaşları, yüce yüce dağlardan aştılar; coşkun
coşkun ırmaklardan geçtiler; nihayet ıssız bir çölün büyük bir ırmağa yanaştığı
noktada, yeşil bir vadiye girdiler. Burada, tepesi bulutlara ulaşan somaki mermerden bir kule
gördüler. Kulenin doğusunda somaki mermerden bir saray, batısında yine aynı
cins mermerden hazine odaları vardı. Keloğlan: "Burada
talihimizi deneyebiliriz," dedi. Gezgin çocuklar, büyük sevinçlerle kuleye
yaklaştılar. Kulenin yanına gelince yüce bir ağacın altında bir dev karısının
dikiş dikmekte olduğunu gördüler. O, arkasını yola doğru çevirmiş olduğundan
çocukları göremedi ama çocuklar, onun kazan kadar kafasını, tulumlara benzeyen
memelerini, burç gibi gövdesini görebiliyorlardı. Dev
karısı, sağ memesini sol omzuna, sol memesini sağ omzuna atmıştı. Keloğlan, arkadaşlarına,
"Hepimiz dev karısının memesini emelim. Memesini emersek, oğulları
olacağımızdan bizi kolay kolay yiyemez; meğerki çok acıkmış ola!" dedi.
Hepsi, parmaklarının ucuna basarak dev karısının yanına geldiler. İkisi sağ
memesine, ikisi sol memesine sarılarak Sütpınar'ın oluğundan su içer gibi kana
kana içtiler.
Devlerin
kanununa göre bir dev karısının memesini emenler, onun süt çocuğu olurlardı; dev
karısı artık onları yiyemezdi. Dev karısı başını çevirince, dört çocuğun, memelerini
emdiğini gördü.
Dev
karısı:
—
Siz, hepiniz çocuklarım oldunuz. Artık size bir şey yapamam. Bu gece misafirim
olunuz; yarın yolunuza devam edersiniz.
Keloğlan:
— Peki teyzeciğim, bu gece sana misafir oluruz. Zaten, annem
ölürken bana vasiyet etmişti. Biraz büyürsem buraya gelip ablasını görmemi
benden rica etmişti. İşte ben de arkadaşlarımla birlikte seni görmeye geldim.
Dev
karısı, Keloğlan'ın hilesine karşı hile yapmak istiyordu. Maksadı, gece bunları
uyuttuktan sonra eski zamanın dev törelerine kulak asmayarak, töreyi tanımayarak
hepsini yemekti. Fakat sütannesi olduğu evlatlarını uyanıkken yemeye
utanıyordu. Dev karısının neler düşündüğünü Keloğlan sezmişti. O da ihtiyatlı
olmaya karar verdi. Akşam olunca, bıçağıyla parmağını kesti. İçine tuz
doldurdu. Kendi kendine, "Artık gece, gözlerime uyku girmez!" dedi.
Dev karısı, çocuklara sevdikleri yemeklerden bir ziyafet çekti. Yemekten sonra
yatak odasını göstererek çekildi. Çocuklar yatağa girdiler. Yalnız Keloğlan
uyumadı, arkadaşları derhal uyudular.
Dev
karısı, yarım saat sonra, çocukların uyuyup uyumadığını anlamak için odanın
kapısına geldi, yavaşça bağırdı:
Dev
karısı — Uyur uyanık kim var?
Keloğlan
— Ben varım!
Dev
karısı — Niçin uyumazsın Keloğlan?
Keloğlan
— Annem bana her gece, bir tulumba kaymaklı
dondurma yapardı; onu yer, uyurdum. Şimdi onu yemediğim için uykum kaçtı; bir
türlü uyuyamıyorum.
Dev
karısı — Süt mandırada. Mandıra da buraya bir saat.
Dağ başında kar varsa da, o da yarım saat uzakta. Dondurma, iki saat kadar
hazır olamaz.
Keloğlan — Üç saat olsa bile zararı yok. Çünkü dondurma
olmazsa sabaha kadar uyuyamayacağım.
Dev
karısı — Peki öyleyse, bekle! İki saate kadar
dondurmayla geleceğime söz veririm.
Dev
karısı gitti, mandıradan süt, karlı dağdan kar getirdi. Dondurmayı yapıp
Keloğlan'ın önüne koydu. Keloğlan arkadaşlarını uyandırdı, dondurmadan güzelce
yediler. Arkadaşları yeniden uyudular. Keloğlan da, uyur gibi yatakta uzandı.
Yarım saat geçer geçmez dev karısı yeniden kapıya geldi. Yavaş sesle bağırdı:
Dev
karısı — Uyur
uyanık kim var?
Keloğlan
— Ben
varım teyze!
Dev
karısı —Niçin
uyumazsın Keloğlan?
Keloğlan
— Annem,
dondurmadan sonra bana âlâ kıymalı bir su böreği pişirirdi. Onu yedikten sonra
rahatça uyurdum.
Dev karısı — Koyunlar ağılda.
Ağılsa buraya bir buçuk saat uzak... Demek ki yine iki saat bekleyeceksin."
Keloğlan
— Beklerim
teyze!
İki saat sonra, çocuklar su böreğini de yediler. Yeniden
yatağa girip uyudular. Yarım saat sonra dev karısı geldi.
Dev
karısı — Uyur
uyanık kim var?
Keloğlan
— Ben
varım teyze!
Dev
karısı — Niçin
uyumazsın Keloğlan?
Keloğlan, bu sefer de bir tepsi baklava istedi. Bundan sonra
da sırasıyla elmâsiye, muhallebi, kuzu dolması istedi. Dev karısı, tek
Keloğlan uyusun diye her istediği yemeği pişirip getiriyordu. Son yemeği yapmak
için yine ağıla gitmek zorunda kaldı. Ağılın bir buçuk saat uzak olduğunu
Keloğlan biliyordu. Bu sırada, güneş ilk ışıklarıyla ufku yaldızlamaya başladı.
Keloğlan arkadaşlarını uyandırdı. Köşkün kulesine girerek demir kapısını
arkadan sürmelediler. Kulenin tepesindeki gezinti yerine çıkarak dev karısının
geri gelmesini beklediler.
Biraz sonra da dev karısı geldi. Çocukları
köşkte bulamayınca, kaçmış olduklarını zannetti. Bu anda kulenin tepesinden
gülüşler, kahkahalar işitti. Bir de ne görsün: Çocuklar kulenin tepesinde! Dev
karısı, öfkesinden ne yapacağını şaşırdı. "Çocuklar, kapıyı açın!"
diye bağırdı. Çocuklar, yukarıda türkü söyleyerek oynuyorlardı:
Ey
yalancı sütannemiz!
Sen
istedin bizi yemek;
Senden
daha kurnazız biz,
Çektik
senden türlü yemek.
Dev
karısı, dev karısı!
Gitti
yağın tam yarısı!
Pek
tatlıydı dondurmanız,
Kaymaklıydı
muhallebi…
Bizi
köşke kondurmanız,
Sizi
etti fakir gibi…
Dev
karısı, dev karısı!
Gitti
sütün tam yarısı!
Ne
güzeldi su böreği,
Titriyordu
elmâsiye,
Harap
ettik hep mideyi
Baklavadan
yiye yiye.
Dev
karısı, dev karısı!
Gitti
balın tam yarısı!
Dev
karısı bu sözleri işitince kapıyı kırmak için bir kazma aramaya gitti. Dev
karısı kazmayla gelince Keloğlan sordu:
— Teyze,
bu kazma ile ne yapacaksın?
— Kuleyi
yıkacağım!
— Kuleyi
niçin yıkmak istiyorsun?
— Seni
ele geçirmek için!
— Ya
ben kendi isteğimle yanına gelirsem?
— O
vakit seni evladım gibi severim.
Keloğlan,
arkadaşlarına yavaşça şu sözleri söyledi:
— Ben
kuleden aşağı ineceğim. Alay için kendimi ona teslim edeceğim. Dev karısı bana
bir şey yapamaz. Siz hiç korkmayın.
Keloğlan
kendisini kulenin penceresinden sarkıttı. Dev karısı sağ elini uzatarak
Keloğlan'ı oradan aldı. Sol elinde tutmakta olduğu bir çuvalın içine koydu;
çuvalın ağzını sıkıca bağladı. Dedi ki:
— Keloğlan,
bu hâlinde de bana bir oyun yap da göreyim! Şimdi mutfağa gidiyorum. Dişlerimi
takıp geleceğim, seni kıtır kıtır yiyeceğim!
Keloğlan:
— Yiyebilirsen
afiyetler olsun teyze!
Dev
karısı mutfağa koştu. Keloğlan, hemen cebinden çıkardığı küçük bir bıçakla
çuvalı yardı, içinden çıktı. Bahçede, dev karısının sevgili buzağısı otluyordu.
Keloğlan onu tuttu, getirdi, çuvalın içine koydu. Ağzını sımsıkı bağladı.
Kendisi, sazların arasına girerek saklandı.
Bu
anda dev karısı geldi. Kazma gibi dişlerini ağzına takmıştı. Çehresi, ifritlerden, zebanilerden daha korkunç bir şekle
girmişti. Koşarak geldi. Çuvalı yakalayarak ağzına götürdü. Çuvalla beraber
içindeki yaratığı yemeye başladı. Hepsini yedikten sonra, elinde püskül gibi
bir şey kaldı. "Bu nedir acaba?" diyerek gözlerine doğru yükseltti,
baktı. Bir de ne görsün: Biricik sevgilisi ve dünya yüzünde bir tek nazlısı
olan buzağısını yemiş, kuyruğu elinde kalmıştı. Bunu görünce, dev karısı
öfkesinden yere düştü, bayıldı.
Keloğlan,
dev karısının bayıldığını görünce, arkadaşlarına, "Kuleden ininiz, kaçalım!"
dedi. Arkadaşları kuleden inerek ırmağa doğru koşmaya başladılar. Dev karısı
ayıldı, bunların ırmağa doğru koşmakta olduklarını görünce arkalarından seyirtti.
Çocuklar ırmağın kenarına geldiler. Orada yüce söğüt ağaçları vardı. Keloğlan:
"Çabuk, her birimiz bir ağacın tepesine çıkalım!" dedi. Her biri
hemen minare kadar yüksek bir ağacın tepesine çıktı. Dev karısı yetişince,
çocukların yüce söğütlerin tepesinde şakrak kahkahalarla gülüştüklerini gördü.
Dev
karısı — Oraya
nasıl çıktın Keloğlan?
Keloğlan
— Teyze,
ağacın altına bir sabun, onun üstüne bir bıçak, bıçağın üstüne yine bir sabun
koyarak bir merdiven yaptım. Bu merdivene basarak ağacın tepesine kadar çıktım.
Dev
karısı hemen köşke gitti, birçok sabunlarla bıçaklar getirdi. Birbiri üzerine
istif ederek bir merdiven yaptı. Bunun üzerine çıkınca ayakları kesildiğinden
tabanlarından, parmaklarından kan akmaya başladı. Ve birdenbire yıkılarak yere
yuvarlandı. Dev karısı, biraz sonra bin güçlükle yerinden kalkarak bir balta
getirmeye gitti.
Keloğlan
arkadaşlarına, "Ağaçlardan inelim, ırmaktan yüzerek karşı kıyıya
geçelim!" dedi. Çocuklar, birer balık gibi yüzerek suyun öte yüzüne
geçtiler. Dev karısı köşkten dönünce çocukları karşı kıyıda gördü.
Dev
karısı — Oraya
nasıl gittin Keloğlan?
Keloğlan
— Teyze!
Irmağın ortasına bir değirmen taşı yuvarladık. Ona basarak bu yana geçtik.
Dev
karısı — O
halde bekleyin, şimdi size yetişirim.
Dev
karısı hemen yakındaki değirmene koştu. Oradan bir değirmen taşı getirerek
ırmağın ortasına attı. Taş, ırmağın çok derin olan dibine daldı. Dev karısı,
ırmağın ortasında gerçekten bir atlama taşı varmış gibi bir ayağını ırmağın
ortasına attı. Ayağı boşluğa gelince “Güm!” diye suyun içine düştü. Dev karısı
yüzme bilmiyordu. Vücudu dağ parçası kadar ağırdı. Kocaman gövde, köpüklü
sulara birkaç kere dalıp çıktı. En sonunda boğuldu gitti.
Keloğlan,
dev karısının boğulduğunu görünce, suda yüzerek yanına geldi. Tırmanarak başının
üstüne çıktı. Bıçağıyla dev karısının gözlerini ve kulaklarını kesip çıkardı.
Bunları dağarcığına koyduktan sonra ırmağın kıyısına döndü. Arkadaşlarıyla beraber
o memleketin başkentine gittiler. Dev karısının gözleriyle kulaklarını
padişahın sarayına götürdüler. Dev karısı, yıllardan beri memleketi harap
etmişti. Padişah, kim bu dev karısını öldürürse ona büyük mükâfâtlar vermeyi
vaat etmişti. Padişah, Keloğlan'la arkadaşlarına, "Nasıl bir mükâfât
istersiniz?" diye sordu. Keloğlan, "Dev karısının hazinelerini bize
verirseniz başka hiçbir şey istemeyiz" dedi.
Padişah,
"Bu hazineler zaten sizindir!" diyerek her birine kırk katır verdi.
Onları mallarını getirmek için dev karısının köşküne gönderdi. Bunlar oradaki
hazineleri aralarında bölüştüler. Her biri hissesini kendi katırlarıyla
başkente getirdi. Dört arkadaş, birer konak satın aldılar. Birer dükkân
açtılar, iş güç sahibi oldular.