Ana içeriğe atla

Mohira Eshpo‘Latova - Qizil tufli

Madina shkaf ustidagi gipsdan yasalgan, chiroyli farishtaga o‘xshatib ishlangan haykalchaga uzoq tikilib yotdi. Umuman, uni har kuni ko‘radi. Ertalab uyqudan uyg‘onsa, birinchi unga ko‘zi tushadi. Onasining aytishicha, uni ichi to‘la eski tangalar emish, og‘irligidan u tengi bolalar ko‘tarolmasmish. O‘sha kundan beri bu alomat haykalchaga yanada qiziqishi ortdi. Ammo unga bo‘yi yetmaydi. Onasi esa birovning narsasiga so‘roqsiz teginish odobdan emas deb o‘rgatgan. Bu haykalcha uniki emas. Demak, tomosha qilish bor, qo‘l tekkizish yo‘q. Qaniydi taqiqlar shu ishni qilish jur’atini yenggani kabi qiziqishni ham yengolsa. “Birovniki baribir birovnikida”,-deb o‘yladi u. Qizcha har kuni ertalab bu haykalchaga tikilib yotadi. Bu qachondan beri davom etyapti bilmaydi. Onasi bilan bobosinikiga mehmonga kelganiga ancha bo‘ldi. Ko‘p qorlar yog‘di, o‘rtoqlari bilan ariqda cho‘milgan ko‘p yozlar o‘tdi. Shu yil kuzda esa buvasi aytganday “katta qiz” bo‘lib maktabga chiqadigan. Maktab haqida o‘ylasa, uni yuragi hapriqib ketadi. Qanday ajoyib-a sumka ko‘tarib yangi kiyimlaringni kiyib maktabga borish... Maktabga boradigan kunini o‘nta uxlab tursam boraman, beshta uxlab tursam boraman deb kutdi. Nihoyat, uning bitta uxlab tursa maktabga chiqadigan kuni anchadan beri ko‘rmagan dadasi keldi. Qizcha dadasining bo‘ynidan quchoqlab oldi. Ikkisi ham sog‘inganini qattiq quchib izhor qilishdi. Dadasi uni maktabga chiqishini bilib boshdan-oyoq kiyimlar olib kelibdi. Madinaga forma katta kelgan bo‘lsa, narsalar ichida qizchaga eng yoqqani, eng ajoyib ko‘ringani qizil tuflicha esa biroz kichkina kelib uning oyog‘ini siqdi. Tuflichani bazo‘r kiyib oldi-da, olam-olam zavq bilan dadasini o‘pib minnatdorchilik bildirdi. Tuflichaning taq-taq qilgan ovoziga qiziqib sement qilingan supada u yoqdan bu yoqqa kiyib yuraverdi- yuraverdi. Unga tuflichaning qip-qizil rangi, biroz turtib chiqqan, taq-taq ovoz chiqaradigan poshnasi yoqdi. Xuddi katta qizlarnikidek. Mana endi u o‘zicha haqiqiy “katta qiz” bo‘lgandi. Yaxshi ko‘rib qolganidan hatto kechqurun kiyib uxlab qoldi. Onasi sekingina oyog‘idan yechib olayotganda u tuflichasini maktabga kiyib ketayotgani va o‘rtoqlarining havas bilan qarayotganini tush ko‘rayotgandi.

 Ertasiga Madinaning tushi o‘ngidan keldi. Birinchi darsga yal-yal yongan qizil tuflichasini taqillatib, qaramaganni ham qaratib kiyib bordi. U xursandchilik-u hayajonlari ichida oyog‘ini tuflisi siqib tashlayotganini ham unutdi. Ammo maktabdan qaytishda bazo‘r yurib keldi. Onasi uni yurishidan nima bo‘lganini darrov sezdi. Ertasiga esa onasi o‘zi olib bergan, hali biror marta kiyilmagan, rangi formasiga mos tuflichani kiydirmoqchi bo‘ldi. Madina ko‘nmadi. Qaysarlik qilib hatto maktabga borishdan ham bosh tortdi. Undan xuddi eng aziz narsasini tortib olishayotgandek tuflichasini himoya qildi. Tuflichasi endi siqmayotganini aytib onasini ishontirdi ham. Ammo o‘zini o‘zi aldayolmasdi. Maktabga yetib borgach, tuflichasini parta tagida hech kim ko‘rmaydi deb o‘ylab yechib o‘tirdi. Shunda oyoqchasini orqasida kichkina pufakchalar paydo bo‘lganini ko‘rdi. Bu beozor ko‘ringan pufakchalar tuflichasini kiyganida yorilib ketib, shunday qattiq achishib og‘riq berdiki, yurolmay qoldi. Daftaridan qog‘oz yirtib yarasi va tuflichasining orasiga qo‘ydi xuddiki, bu toza oq qog‘oz uni dardidan forig‘ qiladigandek. Ammo bu “davo chora” ham yordam bermadi. Uyga kechagidan battar ahvolda qaytdi. Onasining bundan qattiq jahli chiqdi. Tuflini-ku amallab yechib oldi ammo qog‘oz qonayotgan yaraga yopishib, qotib qolgan ekan uni ajratishni o‘zi bo‘lmadi. Madina qanchalik og‘rimasin, sezdirmaslikka harakat qildi. Aks holda onasi unga tuflichasini kiyishni man qilib qo‘yishi mumkin edi-da.

 Ammo bu ishi foyda bermadi. Onasi unga tuflichasi kichkina ekanligini, bozordan o‘zi boshqa xuddi shunaqasining kattarog‘ini olib berishini yaxshi gap bilan, erkalab tushuntirishga harakat qildi. Madina onasining xuddi shunday erkalagan va yalingandek muloyim gapirishidan qo‘rqadi. Har safar onasi shunday gapirgandan so‘ng o‘zi yaxshi ko‘radigan narsalardan ayriladi. Oxirgi marta tog‘asining yig‘loqi qizi qo‘g‘irchog‘ini so‘rab injiqlik qilganida ham shunday avrab olib qo‘yishgandi. Shundan keyin u qo‘g‘irchoqni qayta ko‘rmadi. Tog‘asining qizi turli xil o‘yinchoqlari bo‘lsa ham uning bitta-yu bitta dadasining uyidan olib kelgan qo‘g‘irchog‘iga osilgani jahlini chiqargandi. Hozir shuni eslarkan Madina tuflichasini boshqa ko‘rmaydigandek onasiga bermasdan quchoqlab oldi. “Dadam menga sovg‘a qilganlar, hech kimga bermayman”,-deb yig‘ladi. Bu ko‘zyosh oyog‘ining og‘rig‘iniki deb o‘ylagan ona qizining qo‘lidan oyoq kiyimni tortib olmoqchi bo‘ldi. Baxtga qarshi Madina dadasini qanday qattiq quchgan bo‘lsa, tuflichasini ham mahkam quchoqlab oldi. Ha deb bitta gapni qaytarib, qaysarlik qildi Madina “Dadam menga sovg‘a qilganlar, hech kimga bermayma-a-a-a-n”! Oxiri toqati toq bo‘lgan, asablari tamom bo‘lgan onasi oyoq kiyimni joni boricha tortib oldi-da chirqirab qolgan qiziga tarsaki tushirdi. Madina kuchli zarbdan ko‘rpachaga o‘chib tushdi. Yuzini yostiqqa bosib, nafasi qaytib yig‘layverdi... So‘ng hiqillab-hiqillab uxlab qoldi. Bir payt nimadandir bezovta bo‘lib uyg‘onib ketdi. Qarasa, onasi uning tepasida yig‘lab o‘tiribdi. Umuman Madina onasining yig‘lashlariga ko‘nikib ham qolgan. Avval dadasi bilan yashashganda ham yig‘lardi. Uning bolalik nazarida onasi dadasining baqirganidan qo‘rqib yo urganida og‘rigani uchun yig‘lardi. Endi dadasi yo‘q, ammo haliyam onasi kechqurunlari yig‘laydi. Undan “Nega yig‘layapsiz onajon”-deb so‘raganida “Agar shunday qilsa, odamning yomon tushlari yuvilib chiqib ketadi. Yomon tushlardan qo‘rqib yig‘layman”-degandi. Madina esa “Yomon tushlarizni men ko‘ray, siz ko‘p yig‘lamang, xo‘p”-degandi onasining yuragini battar o‘rtab. Hozir ham turib onasini yuzlarini artib qo‘ygisi keldi-yu, ammo arazdaligi esiga tushib, teskari qarab oldi. Madina ertasiga yurolmasdan maktabga bormadi. Indiniga esa maktabiga borishga hojat qolmadi. Chunki uni dadasi bo‘yniga mindirib, o‘z uylariga olib ketdi. Endi u boshqa maktabga boradigan bo‘lgandi. Madina yaxshi ko‘rgan narsasini saqlab qolish uchun uni og‘rig‘iga ham chidagani kabi onasi ham yaxshi ko‘rgani, Madinasi uchun turmushiga ko‘nikishga qaror qilgan edi.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Cho'lpon - Go'zal

Qorong‘u kechada ko‘kka ko‘z tikib, Eng yorug‘ yulduzdan seni so‘raymen. Ul yulduz uyalib, boshini bukib, Aytadir: men uni tushda ko‘ramen. Tushimda ko‘ramen – shunchalar go‘zal, Bizdan-da go‘zaldir, oydan-da go‘zal!

Qaçaq Nəbi

Azərbaycanın xalq qəhrəmanı Qaçaq Nəbi 1854-cü ildə Gəncə quberniyasının Zəngəzur qəzasının Aşağı Mollu kəndində (indiki Qubadlı rayonunda) anadan olub. Onun qaçaqçılıq etməsinin maraqlı tarixçəsi var.

Divan Edebiyatı (Türk Klasik Edebiyatı)

  “ Türk  Klasik   Edebiyatı ” olarak da tanımlanan Divan edebiyatı, Türklerin İslam kültüründen etkilenmeleri sonucu oluşturdukları bir edebiyattır. Bu edebiyat, bazı kaynaklarda “ Havas Edebiyatı “, “ Yüksek Zümre Edebiyatı “, “ Saray Edebiyatı ”  “Eski Türk Edebiyatı ” gibi adlarla da anılmaktadır. Ancak belli ilkeler çevresinde gelişen bu edebiyat, şairlerin şiirlerini “ Divan ” denilen yazma kitaplarda toplamalarından dolayı daha çok “ Divan edebiyatı ” adıyla ifade edilmektedir.

Peyami Safa - Dokuzuncu Hariciye Koğuşu (Roman Özeti)

  Eserin Adı: Dokuzuncu Hariciye Koğuşu Yazarı: Peyami Safa Yayınevi: Ötüken Yayınları Basım Tarihi: 1999 Eserin Konusu:  15 yaşındaki bir gencin kemik veremi hastalığa yakalanması sonucu hayata tutunma çabası. Romanın Özeti: Romanın 15 yaşındaki kahramanı 7 yaşından beri dizindeki tam olarak teşhis edilemeyen bir hastalıktan dolayı sıkıntılar çekmektedir. Hayatı hastane kapılarında, doktor önlerinde geçmiştir. Son olarak yapılan tetkikler sonucunda dizindeki rahatsızlığın “Kemik Veremi” olduğu anlaşılır. Bu hastalık hayatına veya bir bacağına mal olabilecek bir hastalıktır. Hal böyle iken doktorlar, eğer beslenmesine dikkat eder, heyecansız, sakin bir yaşam sürdürür, moralini yüksek tutarsa iyileşme ihtimalinin olduğunu söylerler.

Abdulla Oripov - Birinchi muhabbatim

Kecha oqshom falakda oy bo‘zarib botganda, Zuhro yulduz miltirab, xira xanda otganda, Ruhimda bir ma’yuslik sokinlik uyg‘otganda, Men seni esga oldim, birinchi muhabbatim, Eslab xayolga toldim, birinchi muhabbatim.

Munis Faik Ozansoy - Dilek

Yurdumda bir evlik toprak isterim Yayla olsun, yamaç olsun, düz olsun Orada bir ömür kalmak isterim Yaz, kış olsun, bahar olsun, güz olsun. Bir dam altı gece barındıracak Daldan, sazdan yapma bir çardak olsun İçinde kütükler yanan bir ocak, Yünden veya ottan bir yatak olsun. Çardağı sarmalı bir çiçek dalı, Salkım olsun, gül olsun, leylâk olsun. Yakınlarda bir de su bulunmalı Deniz olsun, göl olsun, ırmak olsun. Ekmeğim topraktan, suyum ırmaktan Katığım kâh zeytin, kâh peynir olsun Mutluluk duyayım nefes almaktan Dost güvenilir, düşman bilinir olsun. Tanrım, başka bir şey ister değilim İçimde ne bir hırs, ne bir kin olsun Yolumu beklesin, akşam sevgilim Bence güzel, ellerce çirkin olsun.

Erkin Vohidov - O'zbegim

  Tarixingdir ming asrlar Ichra pinhon, o‘zbegim, Senga tengdosh Pomiru Oqsoch Tiyonshon, o‘zbegim.

Ozan Arif - Açılım

  Dinle beni ey millet... Dinle beni ahali... Bu "açılım" ne iştir, nedir bunun meali? Ne olacak bunlarla memleketin bu hali?      Habur'da gördünüz bak, çizgiden kaydı bunlar,      İhanetin adını açılım koydu bunlar... Herkes merak ederken "açılım" neyin nesi, Önce adı "Kürt" dendi, sonra da "demokrasi" Ve hatta "milli birlik", "kardeşlik" projesi!..       Kavramların içini boşaltıp soydu bunlar,       İhanetin adını açılım koydu bunlar... Millet yetki verecek, sırtına giyeceksin, Milleti ayrıştırıp her haltı yiyeceksin, Sonra bunun adına kardeşlik diyeceksin!       Hep işleri takiyye!.. Önce de buydu bunlar,       İhanetin adını açılım koydu bunlar... Hele bak bak, lafa bak; "kardeşlik projesi!.." Yahu bu, "eş başkan"ın bir eşlik projesi! Bu var ya bu, bu tam bir kalleşlik projesi...       Böyle süslü laflarla milleti baydı bunlar,       İhanetin adını açılım ko...

Yetik Ozan - Atmaca Uçurumu

Sarı Uygurların ardından Orda, Kansu'daki o yalçın yarda Bir aylak atmaca döner bunalır, Yorulup diplere doğru ağar da İnsan kokusuna konar bunalır. Bir sarı karanlık bastı basacak, Humma gibi sinsi, soluksuz, sıcak Yılan deliğine gizlenen bıçak Son diri ışıkta yanar bunalır. Bir dilsiz gece tek tanığı günün, Bakır yüreklerde paslanan kinin, Kanlı gerçeğini örtünce Çin'in Afyonlu düşüne iner, bunalır. O düşte bir yıldız azar, açılır, Beş ucundan kızıl hışım saçılır, Yeryüzü bir haşhaş kadar küçülür, Çizildikçe pınar pınar bunalır. İnsanlığa yumak çapaklı gözler Kara fenerlerle şeytanı izler, Ölüm bayramınca maskeli yüzler Çirkin gülüşlerde donar, bunalır. Kötürüm dağlara çarpan kör yollar, Sessizlik içinde boğulan göller, Uçurum başında titreyen güller O sonsuz düşüşü anar, bunalır. Gerçek bu, sanmayın bir Çin masalı, Beyaz güvercinler ürkek, tasalı, Atmaca ağzında bir defne dalı Kırılmış yerinden kanar, bunalır.

Şeyh Galib - Gazel (Nâz eyler bana)

Hûh-i bed hûy-i kazâ zann etme nâz eyler bana Bîm-i cândan çeşm-i cellâd-ı niyâz eyler bana Öyle bir ankâ-yı manâyım ki sayda tab’ımı Hâh-ı endîşem hümâ-yı şâhbâz eyler bana Kalbim ol âyine-i vahy-irtisâm-ı aşk kim Tûti-i Cibrîli dest-âmûz-ı râz eyler bana   Çeşm-i âteş pâre ammâ çeşme-i âb-ı hayât La’l-i cân-bahş-ı bütân sûz ü güdâz eyler bana   Gâlibim ol kahramân-tab’ım ki ben rûh-ı Fehîm Havf edip bin dürlü vaz’-ı dil-nüvâz eyler bana