Dilimiz ve Edebiyatımız

  Adı Yûsuf Sinâneddîn’dir. Sehî ve Latîfî şairin adını Yûsuf; Âşık Çelebi, Mecdî ve Riyâzî ise Sinân olarak kaydetmektedir.  Dîvân ’ının bir iki yerinde kendisinden “Yûsuf-ı Şeyhî” şeklinde söz eden Şeyhî’nin ailesi hakkında biyografik kaynaklarda herhangi bir bilgiye rastlanmamaktadır. Ancak Germiyan Beyi II. Yakûb’a ait iki vakfiyede Şeyhî şahit olarak kayıtlıdır. Bu vakfiyelerin birinde şairin baba adı Ahmed, diğerinde Mecdeddîn’dir. Timurtaş, bu iki farklı bilgiyi Şeyhî’nin babasının adının “Ahmed Mecdeddîn” şeklinde olabileceğini belirtmek suretiyle değerlendirmiştir.  Şeyhî; 14. yüzyılın güçlü beyliklerinden Germiyanoğulları Beyliği’nin sınırları içerisinde, 773/1371-778/1376 ya da 786/1385-792/1390 yılları arasındaki bir tarihte Kütahya’da dünyaya geldi.  Germiyan Beyi Süleymân Şâh zamanında doğan Şeyhî asıl şöhretini II. Yakûb Bey döneminde kazandı.  Anadolu’nun ilk önemli kültür merkezlerinden biri olan Kütahya, divan edebiyatında söz sahibi birço...

Bahâr mevsimidür hemdem-i sabâ olalum Gül ile dost kohusıyla âşinâ olalum  Çü devr-i lâledür ihlâsjle kadeh dutalum  Nitfi ki nerkis olur mest-i bîriyâ olalum  Zamâne sırrını ko gönce gibi ser-beste  Çemen safâsma gül gibi dil-küşâ olalum  Cihan fütûhına Cem câmdur dimiş miftâh  Gelün mülâzim-i câm-i cihan-nümâ olalum  Amelden ücret umunca gurûr-i tâat ile  Günehde muntazır-ı rahmet-i Hudâ olalum  Bahâr tevbeye Şeyhî cünun dimiş âkil  Bugün muvâfakat et irte pârsâ olalum  Mefâilûn Feilâtün Mefâilûn Feilûn (Fa’lûn)  ----------- Bahar mevsimidir; tan yeline arkadaş, gülle dost ve kokusuyle bildik olalım. Madem ki lâle mevsimidir, o halde samimiyetle ele kadeh alalım ve nergis nasıl riyasız sarhoş oluyorsa, biz de öyle sarhoş olalım. Bırak, yaşadığımız devrin sırrı konca gibi kapalı kalsın, Biz bağ, bahçe safasına gül gibi gönlümüzü açalım. Cem, “dünyada neşe ve emel kapısının anahtarı kadehtir" demiş. Gelin, biz de içinde cihanı ...

  Güz sâlâlarını duyunca toprak Melekler döverler sînelerini Kelâmın bittiği yerde gün ve tûn Kızıl bir kefene bürünür yaprak Ölümden bir sûret arar kendine Gölgeler dolaşır mahzun yüzünde Gök aksanı gibi bir dil konuşur Ervah kokan kâfurun nefesiyle Solgun bir minyatür kalmış elinde Uzanır tutamaz gökte ebrûyu Kızıl bir yağmurdur renkleri silen Âharlı bir zaman çöker üstüne Yükselir niyâzla bulutlar göğe Mahzun bir edâyla iner yeniden Ta’lik bir rüyadır görülen şimdi; Nasıl tabir eder dilsiz gökkubbe Şadırvanda ağlar üveyik kuşu Zümrüt bir ışıkla konar camlara Kuşluk vakti gelir olur cân kuşu; Teheccüt taşırlar kıblegâhlara Tekvin nağmeler olur yakutlar Tılsım gibi asılır güz ortasına Öfkeyi eritir, ağlar, ürpertir; Ehibbâ gelirler gök sofrasına.

Mende sığar iki cihân men bu cihâna sığmazam Cevher-i lâ-mekân menem kevn ü mekâna sığmazam Kevn ü mekândır âyetim zâta gider bidâyetim Sen bu nişân ile meni bil ki nişâna sığmazam Kimse gümân ü zann ile olmadı Hakk ile biliş Hakk'ı bilen bilir ki men zann ü gümâna sığmazam Sûrete bak vü ma'nîyi sûret içinde tanı kim Cism ile cân menem velî cism ile câna sığmazam Hem sadefem hem inciyem haşr ü sırât Bunca kumâş ü raht ile men bu dükâna sığmazam Genc-i nihân menem men uş 'ayn-ı ayân menem men uş Gevher-i kân menem men uş bahr ile kâna sığmazam 'Arş ile ferş ü kâf ü nûn mende bulundu cümle çün Kes sözünü uzatma kim şerh u beyâna sığmazam Gerçi muhît-i a'zamam adım âdemdurur âdemim Dâr ile kün fekân menem men bu mekâna sığmazam Cân ile hem cihân menem dehr ile hem zamân menem Gör bu latifeyi ki men dehr ü zamâna sığmazam Encüm ile felek menem vahy ile melek menem Çek dilini vü ebsem ol men bu lisâna sığmazam Zerre menem güneş menem çâr ile penc ü şeş menem Sûreti gör b...

  Türk- İslam medeniyetinin, Osmanlı Cihan Devleti elinde zirveye ulaştığı dönemde Mimar Sinan tarafından inşa edilen şaheseri Selimiye Camii, taşıdığı manalarla da ziyaretçilerini olduğu kadar, sanat tarihçilerini de kendisine hayran bırakıyor. Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” diye nitelendirdiği ve UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Selimiye Camii, kubbe yazılarında yapılmak istenen müdahale sebebiyle mazinin emaneti hedef alınmış durumda. Yaklaşık dört yıl süren restorasyon tamamlanmış ve cami ibadete açılmışken, yeniden iskele kurulması ve mevcut yazıların kazınarak yeni yazılarla değiştirilmesi iddiası, sanat camiasında infiale yol açtı. Bu iddia, sanat ve tarihin ortak değerine yönelik bir tehdittir. Selimiye Camii’nin kubbe yazıları, 16. yüzyılın büyük hattatı Ahmed Şemseddin Karahisari’nin talebesi Hasan Çelebi’ye ait. Bugüne kadar yapılan restorasyonlarda korunmasına özen gösterilen bu yazıların kazınarak yerine günümüz hattatlarının imzalarının geçirilmek istenm...

Ne doğan güne hükmüm geçer, Ne halden anlayan bulunur; Ah aklımdan ölümüm geçer; Sonra bu kuş, bu bahçe, bu nur. Ve gönül Tanrısına der ki: - Pervam yok verdiğin elemden; Her mihnet kabulüm, yeter ki Gün eksilmesin penceremden!

Belirli bir yaygınlık ve etkinlik kazanan düşün ve sanat akımlarını elle tutulur, gözle görülür bir tarihsel çerçeve içerisine almak, kesin kurallarla tanımlamak, zorlayıcı ve hatalı olur. Antik Yunan'dan günümüze dek bütün düşün ve sanat akımları, değişik yüzyıllarda ve değişik şartlarda eserler çoğaldıkça, ayrıntılarda ki ayrılıklara ve değişik yorumlara karşın genelde benzerlikler gösterdiğinden, bu akımlar için kesin tarihler koymak edebiyat tarihi anlayışını basite indirgemek olur. Birbirine kaynak olan, önceki kaynaklarla belini doğrultup daha kişilikli ve daha etkin olarak karşımıza çıkan, tabii bir yasa gibi gelişimsel bir süreç izleyen yazar çizer dünyasını sınırlara, kalıplara sokmak olur. Bu akımları, kesin çizgilerle birbirinden ayırmak, belli bir tarihi sınır içerisine almak doğru değildir. Edebiyat akımlarını genel anlayış yapıları içinde birbirlerinden ayrıldıkları ayrıntılarda ele alacağız. Klasisizm Romantizm Parnassizm Gerçekçilik Tabiilik Simgecilik Ünanimizm Gel...